Sistem njujorške podzemne željeznice, jedan od najvećih na svijetu, svake nedjelje po gradu preveze gotovo osam i po miliona putnika. Ali putnici ispod njujorških ulica nailaze i na melodije i ritmove koji dopunjavaju vožnju.

Usred prljavštine i škripe vozova, čuje se muzika. Zimi i ljeti, njujorški sistem javnog prevoza je besplatna koncertna sala, u kojoj se izvode gotovo sve vrste muzike. Rol Mičel, imigrant iz Trinidada i Tobaga, svira na metalnim bubnjevima od sredine 90-ih.

- Ljudi cijene muziku. Stanu i slušaju i dopada im se, a onda aplaudiraju i stave novac u kutiju ili kapu. Obično kažu da je to lijepo, a ja osluškujem šta im se dopada – kazao je Mičel.

Kantautorka Roza Tereza nastupa gotovo isto toliko dugo.

- Moj cilj je da pjevam kao hilgero. Ja sam iz Portorika, a hilgero je vrsta portorikanske ptice koja budi Sunce – kaže ona.

Razni stilovi

I dok muzičari kao što su Mičel i Roza Tereza nastupaju samostalno, zvanični program saobraćajnog sistema nazvan „Muzika pod Njujorkom“, pokrovitelj je oko 150 nedjeljnih nastupa, uključujući i američku „blugras“ muziku i afričku „kora“ muziku. Jedina nadoknada je ono što slušaoci odluče da daju.

Patriša Vital i Tom Meknikols, članovi grupe „Operski kolektiv“, danas imaju neveliku, ali oduševljenu grupu slušalaca. Oni kažu da vole da izvode u podzemlju, iako to nije posebno unosno.

- U muzici uopšteno uzev, ne radi se o novcu, a u muzici ispod Njujorka je definitivno riječ o približavanju opere ljudima, a ne o zarađivanju za život – saglasni su muzičari.

Folk pjevačica Vendi Sejvec već 22 godine nastupa u podzemnoj željeznici i na željezničkim stanicama. Ona se ponosi svojim radom isto kao da je pjevala u Bijeloj kući. Kaže da nije istina da muzičari iz podzemlja žele da pobjegnu od podzemne željeznice.

- Ono što ljudi ne razumiju je da mi ovo zaista volimo – ističe Sejvec.

Promjena stereotipa

Ona i njen partner pripremaju muzički komad o muzičarima iz podzemne željeznice, da bi promijenili takva, kako kaže, stereotipna shvatanja.

- Ne radi se o tome da mi više nećemo da pjevamo u podzemnoj željeznici. Htjeli bismo da ljudi kažu da je muzika u podzemnoj željeznici najbolja – kazala je Sejvec.

U stvari, mnogi ljudi već osjećaju da je muzika u podzemnoj željeznici najbolja – dovoljno dobra da zaustavi žurne Njujorčane, pa čak i da im pruži priliku da zaigraju.

R. K.