Objavljeno: ned, 04. mar, 2012.

Izložba Tintoretovih slika u Rimu

U elitnom rimskom izložbenom prostoru Scuderie del Quirinale“ 25. februara svečano je otvorena izložba djela venecijanskog slikara Tintoreta. Jakopo Robusti (Jacopo Robusti), zvani Tintoreto (Tintoretto, 1519-1594), bio je jedan od najvećih slikara venecijanske škole, italijanskog i svjetskog slikarstva uopšte.

Slikarstvo Venecije je doživjelo svoje zlatno doba u drugoj polovini XV i u XVI vijeku i dalo umjetničke velikane kao što su Belini, Karpacio, Đorđone, Loto, Basano, Ticijan, Veroneze i Tintoreto. Venecija je bila u to doba, pored Firence, najvažniji centar umjetnosti i taj sjajni period završava sa Tintoretom.

Mali bojadžija

TINTORETO Sveti Marko spasava roba 300x231 Izložba Tintoretovih slika u Rimu Jakopo Robusti  je bio iz građanske porodice, a njegov nadimak Tintoreto znači „mali bojadžija“, budući da je njegov otac posjedovao fabriku za bojanje tkanina. Zbog svoje izvanredne kreativne energije često je nazivan Furija. Veoma rano je pokazao umjetnički talenat i 1530. godine je bio primljen u slikarsku Ticijanovu radionicu. No, izgleda da se tu kratko zadržao jer je veliki Ticijan, kada je vidio radove mladog Tintoreta, postao tako ljubomoran da ga je istjerao. Kada je napunio 20 godina već je imao umjetničku radionicu i zvanje majstora i uskoro su počele da pristižu narudžbe od mletačkih plemića, crkve i drugih institucija. Posebno su bile značajne narudžbe važnih bratovština Svetoga Marka i Svetoga Roka, za koje je izradio cikluse monumentalnih slika na vjerske teme. Iako je u tom periodu Ticijan bio na vrhuncu slave, bio je ljubomoran na uspon mladog slikara koji mu je postao ozbiljna konkurencija, ali se Tintoreto sve više afirmisao, a u radu su mu pomagali sin i kćerka.

Traženi portretista

Postao je portretista veoma traženi od najvažnijih ličnosti tadašnje Venecije. Tako je 1559. izradio portret dužda Priulia, koji je izgleda završio za manje od sat vremena. Portretisao je i najznačajnije kurtizane Venecije, koje su mu poslužile i kao modeli za mitološke ličnosti, Lede, Dijane i Flore.Iako je u Mletačkoj Republici u drugoj polovini XVI vijeka, zbog opadanja mediteranske trgovine i konkurencije atlantskih država, te zbog ratova sa Turcima, počela duga dekadencija, nastavljen je njen kulturni i umjetnički napredak. Strane plemstva, crkve i bratovština naručuju brojna djela velikih umjetnika. Poslije smrti velikog rivala Ticijana, najveći konkurent Tintoreta je postao Paolo Veroneze.                         

Tintoreto ima sve više posla i slika velike scene istorijskog i vjerskog sadržaja. Posebno su bile važne narudžbe za dekorisanje Duždeve palate. Neke od njegovih monumentalnih slika u ovoj palati, kao prikaz Lepantske bitke, uništene su u požaru 1577. godine. Istovremeno, radi zajedno sa Veronezeom na dekoraciji biblioteke Marciana, koju je sagradio Sansovino. Slikar je bio angažovan u obnovi Duždeve palate, poslije požara, za koju je izradio više slika. U sali Velikog vijeća naslikao je ogromnu uljanu sliku koja prikazuje raj, sa oko hiljadu figura, dimenzija 7,45 puta 24,65 m.. Slika na platnu je sastavljena od više manjih platna koja su kasnije spojena u jednu cjelinu.
Posljednjih godina života naslikao je dvije monumentalne kompozicije za baziliku Svetoga Đorđa, „Jevreji u pustinji“i „Spuštanje u grob“.

Umro je 31. maja 1594. godine i sahranjen je u Crkvi Madonna dell’Orto. Sa ženom Faustinom imao je osmoro djece. Od njih su dvoje, Marijeta i Domeniko, bili talentovani slikari i sarađivali su sa ocem. Marijeta je umrla mlada, a Domeniko je nastavio da vodi očevu umjetničku radionicu poslije njegove smrti. On je bio posebno uspješan kao portretista. Djelo Domenika Tintoreta, „Molitva u Getsemanskom vrtu“, nalazi se u Bogorodičinoj ckrvi na Prčanju.

Originalni stil

Tintoreto je imao ogromnu produkciju i razvio je originalnu tehniku i stil. U slikanju velikih kompozicija služio se, pored živih modela, lutkama obučenim u odgovarajuća odijela, a osvijetlio bi ih na željeni način. Istoričari umjetnosti često opisuju Tintoreta kao poslednjeg velikog slikara venecijanske i italijanske renesanse, drugi njegov stil opisusju kao maniristički, dok se istovremeno ističe da je on preteča baroknog slikarstva. Neosporno je da se on formirao pod uticajem najvećih genija renesanse. Posebno je evidentan uticaj Mikelanđela i Ticijana, a Tintoreto je uspio da spoji u jednu originalnu i izuzetnu sintezu – crtež Mikelanđela i živi kolorit Ticijana i mletačke škole. Zato se on klasificira među manirističke slikare koji su u drugoj polovini XVI vijeka stvarali u maniru velikih klasika renesanse.

Autor izložbe, najpoznatiji italijanski istoričar umjetnosti Vitorio Sgarbi, opisao je Tintoreta kao velikog filmskog režisera, a njegovo slikarstvo kao kinematografsko. To se odnosi posebno na njegove velike kompozicije, na igre svijetla i tame, na živi kolorit, na masovne scene, veliki broj plastičnih likova smještenih u pejzaž ili enterijere, te na trodimenzionale efekte koje je uspio da postigne. Istoričar umjetnosti Longhi je napisao da je Tintoreto „genijalna priroda, kreator dramatičnih bajki u koreografiji vibrirajuće svjetlosti i sjene“.

Najveća izložba

Ovo je do sada najveća izložba djela Tintoreta, koja obuhvata 40 njegovih platna, pored djela njegovih savremenika koja ilustruju opšti umjetnički nivo Venecije tog perioda. Slike za izložbu potiču iz najvažnijih  muzeja i zbirki iz Italije i svijeta, od kojih su deset iz Venecije, a obuhvataju mitološke teme, religiozne kompozicije i portrete. Među njima su neke od najboljih i najčuvenijih djela Tintoreta, kao i njegova dva autoportreta, te kompozicije iz ciklusa Svetoga Marka.

Izložba, koja je svečano otvorena u prisustvu predsjednika Republike Italije Đorđa Napolitana, trajaće do 10. juna o.g. Radi se o izuzetnom kulturno- umjetničkom događaju koji privlači ogromnu pažnju stručnjaka i široke publike. Očekuje se da će biti veoma posjećena, poput izložbe Karavađa prije dvije godine. U njenu organizaciju i pripremu bile su uključene brojne institucije i stručnjaci, a glavni sponzor je Venetian Heritage, međunarodna organizacija za zaštitu i valorizaciju kulturnog nasljeđa Venecije.

Uticaj evidentan i u djelima našeg baroknog slikara Tripa Kokolje

Njegova slava je još za njegovog života bila ogromna u Veneciji i Italiji, a danas se smatra jednim od najvećih slikara svih vremena. Zato je i njegov uticaj na druge slikare bio ogroman.Tako je očevidan uticaj Tinotoreta na slikarstvo El Greka koji je neko vrijeme boravio u Veneciji, gdje je učio slikarstvo. Svojim dinamičnim i dramatičnim kompozicijama, kontrastima svijetla i tame, on je svakako direktno ili indirektno uticao na slikarstvo baroka, koje se razvija u XVII vijeku, i na njegove velike protagoniste. Taj uticaj je evidentan i u djelima našeg najvećeg baroknog slikara Tripa Kokolje.

U Ckrvi Svetoga Nikole u Kotoru nalazile su se dvije Tintoretove slike

Istra, Dalmacija i Boka su vjekovima bile sastavni dio Mletačke Republike, sve do njene propasti 1797. godine, a mletačka kultura i umjetnost su imale veliki uticaj na obalu istočnog Jadrana gdje su se, u crkvama, samostanima i kućama plemića, nalazila brojna djela velikih mletačkih umjetnika. Prema izvještaju dominikanca Vinka Babica iz 1716. godine, u dominikanskoj ckrvi Svetoga Nikole u Kotoru su se nalazile dvije slike Tintoreta, pored slika Ticijana i Veronezea, koje su nažalost nestale u međuvremenu.

Antun Sbutega

Najnovije u rubrici