Objavljeno: ned, 19. jan, 2014.

Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović – policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac – Majstor i umjetnik oteo se policajcu

Pored trodecenijskog policijskog staža na komandirskim dužnostima u mnogim mjestima, oficir jugoslovenske milicije Nikola Vujović je i strastveni lovac i planinar. I sada, u 88. godini života planinari, pošumljava i rezbari, a pravi je i majstor-umjetnik, poznavalac istorije Stare Crne Gore i autor obimnog Rodoslova Vujovića iz Ubala Čevskih i brojnih pjesama, priča, eseja i zapisa

Piše: Gojko Knežević

Kuća Nikole Vujovića na Savini, u Herceg Novom, ne odudara od okolnih višespratnica, ali je nešto čini posebnom – od temelja do krova (četiri jednake etaže: suteren, prizemlje, sprat i potkrovlje) sazidao je tesanim kamenom sam vlasnik bez zidarskog iskustva, a djelo njegove mašte i ruku je gotovo sve i u skladno uređenom enterijeru.

1. i danas rado uzmem u ruke gusle koje sam napravio 1956 nikola vujovic Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuMajstorstvo je pokazao i u izradi skulptura u drvetu i kamenu, a autor je obimnog Rodoslova Vujovića iz Ubala Čevskih i brojnih pjesama, priča, eseja i zapisa. Kao vrstan poznavalac istorije Stare Crne Gore i zaljubljenik prirode, Vujović je, sa Neđeljkom Banićevićem (takođe, neumornim putnikom kroz viteška vremena) snimio oko 120 videozapisa, pretežno o Katunskoj nahiji i Orjenu. Pored trodecenijskog staža na komandirskim dužnostima, ovaj ugledni oficir jugoslovenske milicije bio je i strastveni lovac, speleolog i planinar, pa i sada, u 88. godini života, momački „osvaja“ crnogorske planine.

Nikolina jama

Nikola je, prema raspoloživim saznanjima, jedini živi od 1.600 boraca Posadne jedinice, koliko se 1. juna 1943. postrojilo na Obilića poljani, a Narodnooslobodilačkom pokretu priključio se slijedeći braću Petra, Marka, Iliju i sestru Gospavu. Svi su, inače, vaspitavani na patriotizmu oca Mila, koji je na Svetog Savu 1913. teško ranjen na Tarabošu kraj Skadra i ostatak života proveo na štakama.

2. bez zidarskog zanata nikola je sam sazidao kucu na cetiri etaze na savini Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuPolicijsku službu Nikola je započeo januara 1944. u rodnim Ublima Čevskim i, potom, radio u desetak mjesta u Crnoj Gori – od „albanske“ granice do Herceg Novog, gdje je penzionisan nakon deceniju i po rukovođenja Stanicom milicije. U obilju dogodovština posebno mu se „urezalo“ kada je 1949. kao pripadnik obezbjeđenja Savezne skupštine iznenada dobio rješenje o postavljenju za komandira stanice na Mateševu. Pet godina kasnije prešao je u Pljevlja, odakle su ga „otjerali“ na Trsu (Pivska planina), samo zato što je na partijskom sastanku kritikovao kolege koji su „nedužne mještane do smrti prebijali i zbog zgodne žene ili sestre“.

- O svemu tome napišem Vojinu Jaukoviću i nakon dvije nedjelje dođoše trojica pukovnika da ispitaju slučaj. Sve potvrdim njima i na 48-časovnom sučeljavanju u pljevaljskoj stanici. Već narednog dana me premjestiše u Šavnik – sjeća se Vujović, koji je deceniju staža „nabrao“ na policijskim kursevima i u školama svih tadašnjih nivoa.

3.nikola vujovic skulpture u drvetu Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuDok pokazuje arsenal naoružanja muzejske vrijednosti, kao i pušku kojom je njegov brat Petar ubio 11 vukova, Nikola kaže da je pasionirani lovac još od mladosti, pa i sada, u dubokoj starosti, a minule jeseni je pošumljavao goleti Orjena, gdje je i Jama pod Vilinim guvnom nazvana njegovim imenom.

- Baveći se speleologijom, otkrio sam je prateći čavke kako ulijeću u nju. Sa splitskim speleolozima sam se 1982. spustio u jamu, a na dnu naslage 6,5 metara snijega, koji se stotinama godina taložio. Nakon istraživanja, Splićani uklesaše dubinu 188 metara i naziv „Nikolina jama“ – priča Vujović.

Skulptor i zidar

Od djetinjstva se Nikola bavi i rezbarenjem. Prvo je kutije za cigarete pravio od klenovog, orahovog i jasenovog drveta, pa gusle, diple na mijeh ili bez, korice za pištolje i kundake za puške, a umjetnički nerv potvrdio je i skulpturama u drvetu i kamenu.

4. arsenal naoruzanja nikole vujovica Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuPokazujući gusle iz 1956. godine i skulpture: anfas supruge, kompoziciju ptice grabljivice sa ljudskom glavom i zmijom, figuru psa kako sunča šape, lampu u obliku ruke manekenke… Vujović objašnjava i kako je zidao kuću: „U mladosti sam u Dolovskom Koritu porodičnu kuću zidao ‚suvim‘ kamenom, a sa malterom sam počeo prvi put na ovoj kući u Novom. Sav kamen sam ovdje na placu klesao i, čak, uz reflektor zidao do jedan-dva sata poponoći. Završio sam i većinu zanatskih radova u enterijeru“.

- Ja pored kapije klešem kamen, a dvojica iz Valjeva došli da se raspitaju za posao: „Majstore, je li ovo plac komandira milicije i možemo li ga vidjeti?“ Kažem da mogu i nastavim klesanje. Oni čekaju komandira, sve nervoznije gledaju kuću i međusobno komentarišu „što se negdje nakupio para…“ i ponovo pitaju: „Majstore, možemo li više vidjeti komandira?“ Velim: „Ggledate ga cijelo vrijeme“, a oni se postiđeše svojih komentara – u šali priča Vujović.

9. uspomena crnogorski revolver s pocetka 20. vijeka nikolinog oca mila Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuOčev revolver Gaser

- Moj otac Milo kupio je između 1905. i 1910. „Gaser“, poznat kao crnogorski revolver. Punio se sa šest metaka sa crnim barutom. Prilikom prvog gađanja, pukao mu je točak, što je oca porazilo. Srećom, neko mu kaže da se može popraviti u radionici Hajdukovića u Nikšiću. Tako i bi, majstor brzo napravi novo kolo“. Taj revolver ga je na Skadru spasio, da ga ranjenog neki Albanci ne opljačkaju i ubiju – priča Vujović.

5. u predahu posumljavanja orijena minulog proljeca 88 godisni nikola vujovic Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuPrekrstio sina zbog preminulog imenjaka

- Mog brata Marka odmalena smo zvali Mato, tako da je malo ko znao njegovo kršteno ime. Jer, kad je umro mali komšija Marko, naš otac je naredio da našeg ubuduće zovemo Mato, da ne bismo podsjećali komšije na njihovog jedinca. Bilo je to vrijeme kada se vodilo računa o svemu ljudskom – priča Nikola Vujović.

6. rajska ptica svakog januara cvjeta na terasi nikole vujovica na savini Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuRajska ptica

Od oca je Nikola naučio i da kalemi. U svom dvorištu je na jednom stablu okalemio tri vrste šljive i krušku, tako da su četiri kraka deceniju davala različite plodove, čemu su se čudili turisti. Vjerovatno je, kako veli, prvi u Crnoj Gori okalemio drijen (što je vidio u Francuskoj) i jedini ima cvijet Rajska ptica.

- Kćerka Slađana donijela iz Londona sjeme. Postupim po uputstvu, ali ga stavim na terasu, iako je salonski cvijet. I – svakog januara cvjeta, a zanimljivo je da Rajska ptica može procvjetati za mjesec, za 20 godina ili nikad, kao i da ubrani cvijet u običnoj vodi svjež stoji i po mjesec, objašnjava Vujović.

7. knjiga nikole vujovica Ljudi i zanimanja: Nikola Vujović   policajac, planinar, zidar, skulptor, pisac   Majstor i umjetnik oteo se policajcuKad ker popije vino…

- Pođem sa svojim kerom Neškom u lov na Orjen. Na 1.600 metara ručam, a Neško ožednio i sve žvaće komade leda. Ja mu dam ostatak pečenja i kad pojede pokažem vino, a on se otrese u znak odobravanja. Uspem dvije čaše vina u kamenicu i Neško poloka. Krenemo natrag, kad Neško zastade u snijegu, ne može da ustane. Zametnem ga preko ramena i nosim, ali kako treba nekoliko sati hodati, povremeno ga spustim, a on malo krene i padne… Nastavio je tek kad ga je „pustilo“ vino – podsjeća Vujović.

Najnovije u rubrici