Što više leukocita to veća briga

Leukociti ili bijela krvna zrnca, uz eritrocite, crvena krvna zrnca, i trombocite, krvne pločice, predstavljaju uobličene elemente krvi. Njihova glavna uloga je učešće u inflamatornim zapaljenskim i imunološkim reakcijama. Različite subpopulacije leukocita u različitoj mjeri, ali i uz međusobno sadejstvo, učestvuju u odbrani organizma od bakterijskih, gljivičnih, parazitarnih i virusnih infekcija, kao i u reakcijama preosjetljivosti i imunološkim odgovorima. Njihov normalan broj je od četiri do deset hiljada u mililitru krvi.

Da li je svako povećanje broja leukocita iznad normale uvijek alarm za uzbunu, šta može da prouzrokuje i kako se liječi razgovarali smo sa internistom - hematologom dr Ankom Popović, načelnikom Centra za hematologiju Interne klinike Kliničkog centra Crne Gore.

- Leukocitoza, odnosno povećanje broja leukocita najčešće je posljedica neke infekcije, praćeno je kliničkom slikom upale i prolaznog je karaktera. U zavisnosti od uzročnika liječi se antibioticima, antimikoticima, ili antiviremicima. Primjena različitih ljekova, koji se koriste u tretmanu bronhijalne astme, obstruktivnog bronhitisa, nekih reumatoloških bolesti, alergijskih reakcija i brojnih drugih oboljenja, mogu dovesti do leukocitoze. Takođe, velike povrede i opekotine praćene nekrozom tkiva, infarkt srca i pluća, stres, fizički napori, izlaganje hladnoći ili toploti, trudnoća, porođaj, povraćanje, mogu biti u osnovi ovog poremećaja, navodi dr Popović. Ona napominje da i poremećaji u okviru šećerne bolesti - keto-acidoza, akutno popuštanje bubrega, trovanja, karcinomi želuca, broaha, pankreasa sa metastazama takođe dovode do leukocitoze.

- Svakako da su i hematološke bolesti karakterisane izmjenom u broju leukocita, bilo da su u pitanju benigni poremećaji, po tipu posebnih vrsta anemija, ili maligni poremećaji u smislu leukemija akutnih i hroničnih, tumora limfnog tkiva ili drugih bolesti ćelije "majke" koštane srži, kaže dr Popović.

Govoreći na koji način treba reagovati u slučaju povećanja leukocita, a da se ne diže lažna uzbuna, ali ni da se ne previde ozbiljni uzroci koji mogu dovesti do ovog poremećaja, naša sagovornica ističe da je prvi korak da se u laboratoriji napravi razmaz periferne krvi i pod mikroskopom izdiferencira izgled prisutnih ćelija bijele krvne loze. Povećane vrijednosti parametara akutnog zapaljenja (sedimentacija, fibrinog, C reaktivni, protein...), uz kliničku sliku bolesti, već će navesti nadležnog ljekara da dođe do uzroka osnovne bolesti. Kada je to potrebno, pacijent će biti upućen hematologu zbog dopunske obrade - aspiracije, odnosno uzimanja uzorka koštane srži, biopsije uz patohistološku obradu uvećanih limfnih žlijezda i brojne druge pretrage, koje dovode do definitivne dijagnoze.

Posljednjih godina učinjeni su značajni pomaci u liječenju svih oblika leukemije, pa i hronične granulocitne - mijelidne leukemije, koja pripada grupi malignih, hroničnih mijeloproliferativnih bolesti.

- Ona ima više svojih podentiteta, ali njen osnovni oblik je u 95 odsto slučajeva karakterisan izmjenom u genskom materijalu oboljelog (takozvani Filadelfija hromozom ili prelom u bcr-abl genu). Javlja se jednom do dva slučaja godišnje na 100 hiljada stanovnika, što prevedeno na našu populaciju znači 10-12 slučajeva godišnje, a 25 odsto svih leukemija odraslih pripada ovom oboljenju. To je uglavnom bolest starijih sa srednjom starošću od 60 godina, a samo 15 odsto bolesnika je mlađe od 45 godina, kaže dr Popović. Ona naglašava da je 50 odsto pacijenata bez ikakvih subjektivnih tegoba, pri dijagnozi i da se bolest otkriva slučajno pri rutinskim laboratorijskim kontrolama ili sistematskim pregledima.

- U svom toku ovo oboljenje može proći kroz tri faze: hronične, stabilne faze ubrzanja ili akceleracije i faze blastne krize, odnosno transformacije u akutnu leukemiju. Na pogoršanje i progresiju osnovne bolesti mogu da ukažu pojava izražene slabosti, gubitka u težini, bolova u trbuhu i nadutosti, uzrokovanih uvećanom slezinom. Navedene tegobe prate i promjene u broju leukocita, trombocita, anemija, uz izmjene drugih biohemijskih parametara, kaže naša sagovornica.

Kao terapijski modaliteti koji se koriste u tretmanu oboljelih od ove vrste leukoze, dr Popović ističe hidroksiuren, interferon alfa, citarabin, kao i transplataciju matičnih ćelija hematopoeze i najnoviju terapijsku liniju, odnosno primjenu inhibitora tirozin kinaze, koji u svojoj osnovi predstavljaju molekularnu, gensku terapiju.

- Izbog adekvatnog lijeka zavisi od više faktora stanja pacijenata u trenutku postavljanja dijagnoze, godina života, promjena u genskom-molekularnom miljeu, postojanja pridruženih bolesti. Sve terapijske opcije su dostupne našim pacijentima. Vrijeme preživljavanja kao i procenat izlječenja je značajno povećan korišćenjem ovih savremenih vidova liječenja, zaključuje dr Popović.

Kad krv izgubi crvenu boju

U narodu se može čuti rečenica: "Krv mu se pretvara u vodu", kod osoba koje boluju od leukemije. To je zbog toga što krv tada zaista može da "gubi svoju boju - crvenu" koju joj daju eritrociti sa svojim hemoglobinom. Ovdje proevlađuju bijela krvna zrnca i ona potiskuju sve ostale elemente, kaže dr Popović.

Nije svako povećanje leukocita leukemija

- Ponekad povećanje broja leukocita na 30 - 50, pa čak i preko 100 hiljada, ne znači leukemiju već se svrstava u leukemoidnu reakciju koja je prolaznog karaktera, navodi dr Popović. Ovo, prema njenim riječima, potvrđuje konstataciju da svako povećanje leukocita nije leukemija.